Mutyzm, czasami mylnie identyfikowany jako zwykła nieśmiałość lub opór przed mówieniem, to faktycznie skomplikowane zaburzenie komunikacyjne, które zwykle zaczyna się w dzieciństwie. Polega na niezdolności lub niechęci do mówienia w określonych sytuacjach społecznych, pomimo posiadania zdolności mowy i rozumienia języka. Ten rodzaj selektywnej niemowy zwykle jest głęboko zakorzeniony w psychologicznych i emocjonalnych aspektach osobowości dziecka.
Mutyzm może być podzielony na trzy rodzaje:
- Mutyzm całkowity: Dziecko nie używa mowy w żadnych okolicznościach. Może wydawać nieartykułowane dźwięki lub krzyczeć, ale nie potrafi skonstruować słów ani zdań w werbalnej komunikacji. Pomimo tego, że nie mówi, rozumie mowę innych i potrafi reagować na pytania lub komunikować się za pomocą gestów.
- Mutyzm sytuacyjny: Charakteryzuje się ograniczeniem lub brakiem mowy w określonych sytuacjach, które są dla dziecka stresujące lub niepokojące. Dziecko w takich sytuacjach korzysta z gestów, mimiki twarzy lub innych form niewerbalnej komunikacji.
- Mutyzm selektywny: Dziecko komunikuje się werbalnie tylko z wybranymi osobami i zachowuje milczenie wobec innych. Może towarzyszyć mu lęk społeczny i wymaga specjalistycznej terapii.
Przyczyny mutyzmu mogą mieć różne podłoża, zarówno organiczne, jak i psychologiczne. Wśród nich można wymienić wady anatomiczne aparatu mowy, doświadczenia traumatyczne, błędy wychowawcze czy stresujące nowe sytuacje.
Objawy mutyzmu mogą obejmować nieśmiałość, unikanie kontaktu wzrokowego, unikanie interakcji z rówieśnikami, rozmowę tylko z wybranymi osobami, lęk separacyjny, płaczliwość, zaburzenia snu oraz spokojny temperament.
Diagnoza mutyzmu może być trudna i wymaga profesjonalnej oceny. Leczenie opiera się na regularnych sesjach terapeutycznych, które mogą obejmować terapię behawioralną, psychodynamiczną oraz wsparcie ze strony otoczenia.
Ważne jest, aby rodzice, nauczyciele i opiekunowie byli świadomi objawów mutyzmu i zapewniali dzieciom wsparcie oraz odpowiednie leczenie, dostosowane do ich indywidualnych potrzeb. Dzieci z mutyzmem mogą rozwijać swoje umiejętności komunikacyjne i społeczne przy odpowiednim wsparciu i terapii.
